هضم
سوءهضم
غذا نمی‌پزد و باد می‌شود
نگاه حکما
حکما سوءهضم را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه می‌سنجیدند. غذا نمی‌پزد و باد می‌شود درمان را به قوت بیمار و فصل می‌دادند.
احتیاط
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
دفترچهٔ همین نشانه
نشانه‌های همین دستگاه
سخن حکیمان
ابن سینا · قانون
خواب بعد از طعام سنگین معده را غرق می‌کند؛ اندک راه برو سپس بخواب.
منبع: ابن سینا، القانون فی الطب
محمد بن زکریای رازی · الحاوی
اگر غذا علت است، اول غذا را اصلاح کن، بعد دارو.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب
علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه
خواب هنگام اشتهای هضم، نه هنگام پر بودن معده.
منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه
دستور حکیمان
سید اسماعیل جرجانی
زیره و گشنیز بعد آش حبوبات
زیره را اندک تفت خشک بده تا عطر بیاید.
منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
محمد بن زکریای رازی
دمنوش مرزه و گشنیز برای نفخ
یک قاشق مرزه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
سید اسماعیل جرجانی
دمنوش گشنیز و شوید برای نفخ
یک قاشق گشنیز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
عقیلی خراسانی
دمنوش شوید و ترخون برای نفخ
یک قاشق شوید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
حکیم مؤمن
دمنوش ترخون و انیسون برای نفخ
یک قاشق ترخون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
عطاری قدیم
دمنوش انیسون و هل سیاه برای نفخ
یک قاشق انیسون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
داود انطاکی
دمنوش هل سیاه و بسباسه برای نفخ
یک قاشق هل سیاه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
بهاءالدوله رازی
دمنوش بسباسه و زرنباد برای نفخ
یک قاشق بسباسه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب