هضم
اسهال
خروج سریع؛ گاهی لازم و گاهی مرض
نگاه حکما
حکما اسهال را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه می‌سنجیدند. خروج سریع؛ گاهی لازم و گاهی مرض درمان را به قوت بیمار و فصل می‌دادند.
احتیاط
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
گیاهان مرتبط
هضم و باد
مرزه
مرزه در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و ضعف هضم می‌آید. مزاجش گرم و خشک است.
اعصاب و خواب
جوزبوا
جوزبوا در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و نفخ می‌آید. مزاجش گرم و خشک است.
هضم و باد
بسباسه
بسباسه در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و ضعف هضم می‌آید. مزاجش گرم و خشک است.
پوست و خون
سماق
سماق در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی معده و اسهال می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
قابض و زخم
پوست انار
پوست انار در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و بواسیر می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
قابض و زخم
گل انار
گل انار در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و زخم دهان می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
روده و لعاب
صمغ عربی
صمغ عربی در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خشک و اسهال می‌آید. مزاجش معتدل است.
سینه و حلق
سیب خشک
سیب خشک در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و سرفه می‌آید. مزاجش معتدل است.
سینه و حلق
به
به در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و سرفه می‌آید. مزاجش معتدل مایل به سردی است.
قابض و زخم
ازگیل
ازگیل در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و ضعف معده می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
تب و مانّا
جو
جو در قفسهٔ عطار و مفردات برای تب و اسهال می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
قابض و زخم
آب برنج
آب برنج در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و سوزش معده می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
روده و لعاب
بلیله
بلیله در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه و اسهال می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
روده و لعاب
پوست اسفرزه
پوست اسفرزه در قفسهٔ عطار و مفردات برای یبوست و اسهال می‌آید. مزاجش سرد و تر است.
قلب و روح
گل سرخ گلاب‌گیر
گل سرخ گلاب‌گیر در قفسهٔ عطار و مفردات برای غم و تپش می‌آید. مزاجش معتدل مایل به سردی است.
قابض و زخم
آبنوس
آبنوس در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و زخم دهان می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
دفترچهٔ همین نشانه
نشانه‌های همین دستگاه
سخن حکیمان
ابن سینا · قانون
اسهال اگر بحران بیماری گرم است، بی‌جا نبند؛ اگر ضعف می‌آورد، ببند.
منبع: ابن سینا، القانون فی الطب
محمد بن زکریای رازی · الحاوی
اسهال صفراوی سوزنده است؛ بلغمی بی‌سوزش و لزج.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب
ابن سینا · قانون
گل سرخ دل و روده را هر دو قابض لطیف است.
منبع: ابن سینا، القانون فی الطب
دستور حکیمان
عطاری قدیم
غنچه گل محمدی و سماق برای اسهال گرم
غنچه گل را پنج دقیقه دم کن.
منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
محمد بن زکریای رازی
دمنوش پوست انار و گل انار برای اسهال
یک قاشق پوست انار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
سید اسماعیل جرجانی
دمنوش گل انار و ازگیل برای اسهال
یک قاشق گل انار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
عقیلی خراسانی
دمنوش ازگیل و آب برنج برای اسهال
یک قاشق ازگیل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
حکیم مؤمن
دمنوش آب برنج و آبنوس برای اسهال
یک قاشق آب برنج را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
عطاری قدیم
دمنوش آبنوس و انجبار برای اسهال
یک قاشق آبنوس را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
داود انطاکی
دمنوش انجبار و انجبار ایرانی برای اسهال
یک قاشق انجبار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
بهاءالدوله رازی
دمنوش انجبار ایرانی و اوج برای اسهال
یک قاشق انجبار ایرانی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب