سینه و حلق · راهنمای آموزشی
سرماخوردگی در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی
برای سرماخوردگی در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما گل محمدی، برگ اکالیپتوس، سیر، پیاز و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. آبریزش و گرفتگی بینی از نزلهٔ سرد یا گرم.
سرماخوردگی در طب سنتی چیست؟
حکما زکام را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. آبریزش و گرفتگی بینی از نزلهٔ سرد یا گرم درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «سرماخوردگی» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «زکام» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ سینه و حلق بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای سرماخوردگی
گل محمدی (مزاج معتدل مایل به سردی): گل کاشان برای مفرح قلب، گلاب و صفرای گرم. کاربرد در عطاری: گلبرگ خشک معطر و گلاب دوآتشه. گلاب ارزان اسانس دارد.
برگ اکالیپتوس (مزاج گرم و خشک): برگ اکالیپتوس در قفسهٔ عطار و مفردات برای زکام و خلط میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: برگ اکالیپتوس را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
سیر (مزاج گرم و خشک): سیر در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرماخوردگی و فشار عصبی میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: حبه سفت براق؛ جوانهزده تندتر و تیزتر است
پیاز (مزاج گرم و تر): پیاز در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرماخوردگی و ضعف اشتها میآید. مزاجش گرم و تر است. کاربرد در عطاری: طبقه تازه؛ شربت پیاز و عسل رسم قدیم سرفه است
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی سرماخوردگی
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ گل محمدی را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
گلبرگ را پنج دقیقه دم کن.
گلاب را روی دل بمال یا در شربت خاکشیر بریز.
این دستور را برای زکام فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ سرماخوردگی
عطاری قدیم در سینه به سینه: «پونه برای سرما، نعنا برای دل؛ عوضی نگیر.»
ابن سینا در قانون: «اکالیپتوس و اوکالیپتوس در متون نو بخور سینه است؛ کودک خرد را روغن نده.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای سرماخوردگی روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای سرماخوردگی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
یبوست خشک را گاهی زیاد میکند (قابض).
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای سرماخوردگی چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد گل محمدی را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
سرماخوردگی در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «زکام» آمده است و «سرماخوردگی» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای سرماخوردگی معروفتر است؟
گل محمدی با مزاج معتدل مایل به سردی. گل کاشان برای مفرح قلب، گلاب و صفرای گرم.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای سرماخوردگی در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
