خواص سیب؛ فیبر، سیب پخته برای معده و طبع سیب

خواص گیاهان · 4 دقیقه مطالعه · ۱۲ مهر ۱۴۰۵

خواص سیب برای گوارش و سیری، تفاوت سیب با پوست و بی‌پوست، طرز تهیه سیب پخته برای معده و طبع انواع سیب در طب سنتی را بخوانید.

خواص سیب بیشتر به فیبر آن، به‌ویژه پکتین، برمی‌گردد؛ یک سیب متوسط با پوست حدود ۴ گرم فیبر دارد و به سیری و نظم روده کمک می‌کند. سیب پخته نرم‌تر و سبک‌تر است و در طب سنتی و تغذیهٔ امروز برای معدهٔ حساس و دوران نقاهت کاربرد دارد. در طب سنتی هم طبع سیب به طعمش بستگی دارد: سیب شیرین معتدل‌تر و سیب ترش سردتر است.

فیبر سیب؛ پوست را بکنیم یا نه؟

بخش مهمی از فیبر و ترکیب‌های آنتی‌اکسیدانی سیب در پوست و لایهٔ زیر آن است. طبق دادهٔ USDA، هر ۱۰۰ گرم سیب با پوست حدود ۲٫۴ گرم فیبر دارد، اما سیب پوست‌کنده نزدیک ۱٫۳ گرم. یعنی با کندن پوست تقریباً نیمی از فیبر را از دست می‌دهید.

اگر نگران سم باقی‌ماندهٔ کشاورزی هستید، سیب را چند دقیقه در آب بخوابانید، با دست بمالید و آبکشی کنید. برای کودکان خیلی کوچک یا کسانی که مشکل جویدن دارند، سیب رنده‌شده با پوست گزینهٔ بهتری از پوست کندن کامل است.

سیب و گوارش؛ هم برای یبوست هم برای اسهال؟

شاید عجیب باشد که سیب را هم برای یبوست و هم برای اسهال توصیه می‌کنند. دلیلش شکل مصرف است. سیب خام با پوست فیبر نامحلول بیشتری دارد و به حجم مدفوع و حرکت روده کمک می‌کند. سیب پخته یا پوره‌شده بیشتر پکتین محلول دارد که آب جذب می‌کند و به سفت‌تر شدن مدفوع شل کمک می‌کند.

به همین دلیل پورهٔ سیب از غذاهای رایج دوران اسهال خفیف در کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان است. در اسهال مهم‌ترین کار جبران آب و املاح است؛ سیب فقط غذای کمکی است. اگر اسهال همراه با تب، خون یا نشانهٔ کم‌آبی بود، باید به پزشک مراجعه کنید. مقالهٔ اسهال جزئیات بیشتری دارد.

برای یبوست، یک سیب با پوست در روز همراه با آب کافی و سبزیجات مفید است. سیب خشک هم فیبر متراکم‌تری دارد، ولی قندش هم متراکم‌تر است و باید در مقدار کمتر مصرف شود. روش‌های دیگر را در درمان خانگی یبوست ببینید.

طرز تهیه سیب پخته برای معده

سیب پخته یکی از ساده‌ترین خوراکی‌ها برای روزهایی است که معده سنگین است، بعد از سرماخوردگی یا وقتی اشتها کم است. پختن باعث می‌شود بافت سیب نرم شود و ترشی آن کمتر حس شود. سیب شیرین یا ملس برای این کار بهتر از سیب ترش است.

1. یک سیب متوسط شیرین را بشویید و وسطش را با قاشق خالی کنید؛ پوست را نگه دارید.
2. سیب را در ظرف کوچک فر یا قابلمهٔ درپوش‌دار بگذارید و ۳ قاشق غذاخوری آب کف ظرف بریزید.
3. یک پر دارچین یا یک‌چهارم قاشق چای‌خوری پودر آن روی سیب بپاشید.
4. در فر ۱۸۰ درجه حدود ۳۰ دقیقه یا روی گاز با حرارت ملایم ۲۰ دقیقه بپزید.
5. ولرم که شد، اگر خواستید یک قاشق چای‌خوری عسل روی آن بریزید.

اگر معده‌تان به دارچین حساس است یا ترش می‌کنید، آن را حذف کنید و به یک قاشق عسل بسنده کنید. سیب پخته را می‌توانید با کمی ماست ساده یا چند مغز گردو هم میان‌وعده کنید.

طبع سیب در طب سنتی

در منابع طب سنتی مثل مخزن‌الادویه، سیب را براساس طعم تقسیم کرده‌اند. سیب شیرین را متمایل به گرمی و مقوی دل و معده، سیب ترش را سرد و قابض، و سیب ملس را معتدل شمرده‌اند. بوییدن سیب خوش‌بو هم در این منابع برای نشاط و تقویت دل ذکر شده است.

حکیمان برای اصلاح سیب ترش در افراد سردمزاج، مصرفش را با عسل، دارچین یا زنجبیل توصیه می‌کردند. این تقسیم‌بندی سنتی است و برای انتخاب نوع سیب کمک‌کننده است، ولی جای تشخیص پزشکی را نمی‌گیرد.

سیب برای دیابتی‌ها و کاهش وزن

سیب نمایهٔ قندی نسبتاً پایینی دارد و فیبرش جذب قند را کندتر می‌کند. برای بیشتر دیابتی‌ها یک سیب کوچک تا متوسط در یک نوبت، ترجیحاً با پوست و کنار چند مغز یا ماست، جای خوبی در برنامهٔ غذایی دارد. آب سیب این مزیت را ندارد، چون فیبرش گرفته شده و قند سریع‌تر جذب می‌شود.

برای کاهش وزن هم سیب میان‌وعدهٔ حجیم و کم‌کالری است؛ هر ۱۰۰ گرم آن حدود ۵۲ کیلوکالری دارد. خوردن یک سیب نیم ساعت قبل از غذا ممکن است سیری زودتر بدهد. مقالهٔ کاهش وزن را هم ببینید.

مضرات سیب و نکته‌های ایمنی

• اسید سیب ترش در افراد مبتلا به ریفلاکس ممکن است سوزش را بیشتر کند.
• سیب را مدتی قبل از مسواک نخورید؛ بعد از خوردن آن دهان را آب بکشید.
• کسانی که به گردهٔ درخت توس حساسیت دارند، ممکن است با سیب خام خارش دهان بگیرند؛ سیب پخته معمولاً این مشکل را ندارد.