هضم · راهنمای آموزشی
خواص نعناع با گیاهان دارویی | راهنمای طب سنتی
برای خواص نعناع در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما نعنا، مرزه، گشنیز، شوید و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. باد در امعا از غذای نفاخ.
خواص نعناع در طب سنتی چیست؟
حکما نفخ را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. باد در امعا از غذای نفاخ درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «خواص نعناع» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «نفخ» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ هضم بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای خواص نعناع
نعنا (مزاج گرم و خشک): خنککننده دهان، بازکننده معده، دشمن تهوع و نفخ. کاربرد در عطاری: برگ خشک نعنای فلفلی برای دمنوش؛ تازه برای دوغ و ماست.
مرزه (مزاج گرم و خشک): مرزه در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و ضعف هضم میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: شاخه خشک تند بخر؛ بیبو یعنی کهنه است
گشنیز (مزاج سرد و خشک): گشنیز در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و جوش صورت میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: تخم زرد معطر؛ پودر کهنه تلخ میشود
شوید (مزاج گرم و خشک): شوید در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و کمشیری میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: تخم و سبزی خشک جدا؛ برای شیر تخم را دم کن
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی خواص نعناع
دمنوش مرزه و گشنیز برای نفخ — محمد بن زکریای رازی، الحاوی. دستور خودمصرفی از قفسهٔ هضم و باد؛ کار دستی روی تن دیگری نیست.
دمنوش گشنیز و شوید برای نفخ — سید اسماعیل جرجانی، ذخیره. دستور خودمصرفی از قفسهٔ هضم و باد؛ کار دستی روی تن دیگری نیست.
یک قاشق مرزه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
گشنیز را اگر جداست بعد از پنج دقیقه اضافه کن؛ هشت تا ده دقیقه کافی است.
صاف کن و ولرم خودت بنوش. عسل را روی جوش نریز.
بعد غذای نفاخ خودت یک استکان بنوش.
سخن حکیمان دربارهٔ خواص نعناع
عقیلی خراسانی در مخزنالادویه: «زنیان بادشکن است اما تند؛ مقدارش را از زیره جدا حساب کن.»
عطاری قدیم در سینه به سینه: «آنغوزه را نوکچاقو در غذا، نه قاشق در چای.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای خواص نعناع روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای خواص نعناع باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
ریفلاکس شدید را گاهی بدتر میکند. نوزادان قطره غلیظ نده.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای خواص نعناع چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد نعنا را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
خواص نعناع در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «نفخ» آمده است و «خواص نعناع» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای خواص نعناع معروفتر است؟
نعنا با مزاج گرم و خشک. خنککننده دهان، بازکننده معده، دشمن تهوع و نفخ.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای خواص نعناع در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب
