دمنوش برگ زیتون؛ طرز تهیه، طعم تلخ و احتیاطها
دمنوش و نوشیدنی · 5 دقیقه مطالعه · ۶ مهر ۱۴۰۵
دمنوش برگ زیتون را چطور دم کنیم که کمتر تلخ شود؟ مقدار مصرف، ترکیبهای خوشطعم، تداخل با داروی فشار و قند خون و نکات خرید برگ.
دمنوش برگ زیتون از دم کردن حدود ۲ گرم برگ خشک و خردشدهٔ زیتون در یک لیوان آب داغ به مدت ۸ تا ۱۰ دقیقه به دست میآید. طعم آن تلخ و علفی است و با کمی دارچین، نعنا یا پوست لیمو خوشخوراکتر میشود. این دمنوش برای افرادی که داروی فشار خون یا قند خون مصرف میکنند نیاز به احتیاط جدی دارد.
برگ زیتون چیست و از کجا بخریم؟
برگ زیتون همان برگ باریک، چرمی و سبز خاکستری درخت زیتون است که پس از هرس، خشک و خرد میشود. در ایران بیشتر از باغهای رودبار و منجیل و طارم به بازار میآید. صفحهٔ برگ زیتون اطلاعات کلیتری دربارهٔ این گیاه دارد.
برگ مرغوب رنگ سبز یکدست دارد و بوی کپک یا خاک نمیدهد. برگهایی که قهوهای یا لکهدار شدهاند معمولاً کهنهاند یا درست خشک نشدهاند. اگر از باغ خودتان برگ میچینید، مطمئن شوید که درخت اخیراً سمپاشی نشده است و برگها را در سایه و جای خشک پهن کنید.
در طب سنتی بیشتر از میوه و روغن زیتون صحبت شده است و برگ آن را قابض و خشککننده دانستهاند. دمنوش برگ زیتون به شکل امروزی، بیشتر در سنتهای مدیترانهای رایج بوده و در سالهای اخیر در ایران هم طرفدار پیدا کرده است.
طرز تهیه دمنوش برگ زیتون که کمتر تلخ شود
تلخی برگ زیتون طبیعی است و از ترکیبات فنولی آن میآید؛ هدف حذف کامل تلخی نیست، بلکه متعادل کردن آن است. سه عامل بیشترین اثر را دارند: مقدار برگ، زمان دم و دمای آب.
- یک قاشق غذاخوری سرخالی (حدود ۲ گرم) برگ خردشده را در صافی بریزید.
- آب جوش را یک دقیقه کنار بگذارید تا کمی از حرارتش کم شود.
- آب را روی برگ بریزید و در قوری را ببندید.
- ۸ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید؛ برای طعم ملایمتر ۵ دقیقه کافی است.
- صاف کنید و در صورت تمایل یک برش لیمو یا کمی عسل اضافه کنید.
روش جوشاندن (دمکرده روی شعلهٔ ملایم به مدت ۵ دقیقه) دمنوشی غلیظتر و بسیار تلختر میدهد. این روش را فقط وقتی امتحان کنید که به طعم عادت کردهاید و مقدار برگ را هم کمتر کنید.
جدول دادههای نمودار
| مورد | مقدار (دقیقه) |
|---|---|
| ملایم (تازهکارها) | ۵ |
| معمولی | ۸ |
| پررنگ | ۱۰ |
| جوشانده روی شعله | ۵ |
منبع: دستور پیشنهادی همین مقاله بر پایهٔ روش سنتی دمکردن
چطور طعم تلخ برگ زیتون را خوشخوراک کنیم؟
بهترین کار، ترکیب برگ زیتون با گیاهان معطر است. عطر قوی این گیاهان توجه ذائقه را از تلخی دور میکند و دمنوش را شبیه یک نوشیدنی آشنا میکند.
| ترکیب | نسبت برای یک لیوان | طعم نهایی | نکته |
|---|---|---|---|
| برگ زیتون + دارچین | ۲ گرم + یک تکهٔ کوچک چوب دارچین | گرم و شیریننما | مناسب زمستان |
| برگ زیتون + نعنا | ۱.۵ گرم + ۰.۵ گرم | خنک و تازه | مناسب بعد از غذا |
| برگ زیتون + پوست لیمو | ۲ گرم + چند نوار پوست | مرکباتی | پوست بدون سمپاشی |
| برگ زیتون + بهلیمو | ۱.۵ گرم + ۰.۵ گرم | لیمویی ملایم | خوشعطرترین ترکیب |
| برگ زیتون + چای سبز | ۱ گرم + ۱ گرم | علفی | کافئین دارد؛ برای صبح |
اضافه کردن شیرینکننده هم کمک میکند، اما اگر به خاطر قند خون سراغ این دمنوش آمدهاید، از شکر و نبات دوری کنید. یک برش لیمو یا کمی دارچین معمولاً کافی است.
مقدار مصرف مجاز در روز
برای بزرگسالان سالم، یک تا دو لیوان در روز مقدار محتاطانهای است. شروع با یک لیوان کمرنگ و بعد از غذا بهتر است، چون تلخی برگ روی معدهٔ خالی برای برخی افراد ناخوشایند است یا کمی سوزش میآورد.
اگر هیچ مشکل گوارشی نداشتید، میتوانید تا دو لیوان در روز برسید. مصرف چندهفتهای و بعد یک هفته استراحت، از مصرف بیوقفه و طولانیمدت منطقیتر است.
برگ زیتون، فشار خون و قند خون؛ آنچه میدانیم
برخی پژوهشها نشان دادهاند عصارهٔ برگ زیتون ممکن است اثر ملایمی بر فشار خون و قند خون داشته باشد. اما بیشتر این پژوهشها با عصارهٔ استاندارد و دوز مشخص انجام شدهاند، نه با دمنوش خانگی که غلظتش هر بار فرق میکند.
بنابراین دمنوش برگ زیتون را نباید دارو دانست. اگر فشار خون بالا یا دیابت دارید، این دمنوش فقط میتواند در کنار درمان پزشک، نه جایگزین آن، بخشی از سبک زندگی شما باشد. برای اطلاعات بیشتر مطالب فشار خون بالا و قند خون را بخوانید.
مضرات احتمالی و عوارض دمنوش برگ زیتون
شایعترین شکایت، ناراحتی معده و سوزش سر دل است که بیشتر با دمنوش پررنگ یا مصرف ناشتا دیده میشود. برخی افراد هم سردرد خفیف را گزارش کردهاند. کسانی که به گردهٔ زیتون حساسیت دارند ممکن است به برگ آن هم واکنش نشان دهند.
در نگاه طب سنتی، برگ زیتون خشککننده است. اگر مزاج خشک دارید یا دچار یبوست هستید، بهتر است مقدار را کم نگه دارید و آب کافی بنوشید. برای آشنایی با این مفهوم صفحهٔ یبوست را ببینید.
جدول دادههای نمودار
| مورد | مقدار (میلیگرم) |
|---|---|
| قهوهٔ دمکرده | ۹۵ |
| چای سیاه | ۴۷ |
| چای سبز | ۲۸ |
| برگ زیتون + چای سبز (نصفنصف) | ۱۴ |
منبع: USDA FoodData Central و منابع مرجع تغذیه (مقدار تقریبی)
دمنوش برگ زیتون بهتنهایی کافئین ندارد. تنها وقتی که آن را با چای سبز یا سیاه ترکیب کنید، کافئین وارد لیوان میشود؛ مقدار آن هم بسته به نسبت ترکیب، تقریباً نصف یک لیوان چای خالص است.
نگهداری برگ زیتون و دمنوش آماده
برگ خشک را در شیشهٔ دربسته و دور از نور و گرما نگه دارید؛ تا یک سال کیفیت خوبی دارد. دمنوش آماده را بهتر است همان روز بنوشید. اگر دوست دارید سرد بنوشید، میتوانید آن را تا ۲۴ ساعت در یخچال نگه دارید، اما طعمش کمکم تلختر میشود.
یک ترفند ساده برای تابستان، دم سرد است: ۲ گرم برگ را در یک لیوان آب معمولی بریزید و ۶ تا ۸ ساعت در یخچال بگذارید. دمنوش سرد تلخی بسیار کمتری دارد و با چند برگ نعنای تازه نوشیدنی خنکی میشود. پیش از نوشیدن حتماً صاف کنید و بیش از یک روز نگهش ندارید.
اگر پس از چند هفته مصرف تغییری در فشار یا قند خون خود دیدید، آن را با پزشک در میان بگذارید و خودسرانه مقدار داروهایتان را کم یا زیاد نکنید.
پرسشهای پرتکرار
دمنوش برگ زیتون را ناشتا بخوریم یا بعد از غذا؟
برای بیشتر افراد بعد از غذا بهتر است، چون تلخی آن روی معدهٔ خالی ممکن است سوزش یا دلآشوبه بیاورد.
چرا دمنوش برگ زیتون اینقدر تلخ است؟
تلخی از ترکیبات فنولی طبیعی برگ است. با کمتر کردن مقدار برگ، کوتاه کردن زمان دم و افزودن دارچین یا بهلیمو، طعم ملایمتر میشود.
آیا دمنوش برگ زیتون فشار خون را پایین میآورد؟
برخی پژوهشها روی عصارهٔ استاندارد اثر ملایمی نشان دادهاند، اما دمنوش خانگی دارو نیست. اگر داروی فشار مصرف میکنید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
روزی چند لیوان دمنوش برگ زیتون مجاز است؟
برای بزرگسالان سالم یک تا دو لیوان کمرنگ در روز مقدار محتاطانهای است. بهتر است پس از چند هفته، یک هفته استراحت دهید.
برگ زیتون تازه را میشود دم کرد؟
بله، اما طعمش تندتر و علفیتر است. مطمئن شوید درخت سمپاشی نشده و برگها را خوب بشویید.
منابع این مطلب
- مخزنالادویه، عقیلی خراسانی — مدخل زیتون
- European Medicines Agency – Assessment report on Olea europaea folium — کاربرد سنتی و احتیاطها
- USDA FoodData Central — مقدار تقریبی کافئین نوشیدنیها