Berberis vulgaris
زرشک
زرشک در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و یرقان سنتی می‌آید. مزاجش سرد و خشک است.
در دکان عطار
دانه قرمز ترش؛ زردآب‌اش تلخ و کبدی است
خواص سنتی
- صفرابر
- تلخ کبدی
- خنک یا تلطیف کبد
برای چه مشکلی می‌آید
طرز تهیه
یک قاشق زرشک را با آب جوش دم کن و سرپوش بگذار.
هشت تا ده دقیقه کافی است؛ جوش تند لعاب یا عطر را می‌برد.
صاف کن. اگر تری می‌خواهی نبات کم، اگر صفرا است لیموی کم.
احتیاط
سردی معده، اسهال و ضعف با زرشک زیاد می‌شود. بارداری دوز دارویی نه.
منابع افعال این گیاه
ابن سینا — القانون فی الطب — مفردات
مزاج، افعال و مضرّت کلی گیاه از سنت قانون است.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزن‌الادویه
مرجع افعال و مضرّت مفردات عطاری برای گیاهان این دستور.
قفسهٔ همین کتابحکیم مؤمن — تحفة المؤمنین
بدل، مضرّت و عرقیات همین قفسه.
قفسهٔ همین کتاب
جفت‌های خوب
گیاهان همین گروه
سخن حکیمان
ابن سینا · قانون
یرقان سددی را با تلطیف و فتح سدد، نه فقط با خنک مطلق.
منبع: ابن سینا، القانون فی الطب
محمد بن زکریای رازی · الحاوی
شراب در تب و ضعف کبد سم است نه دارو.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب
سید اسماعیل جرجانی · ذخیره
صفرای سوزان را با تری و ترشی ملایم بنشان، نه با سرمای ناگهانی.
منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی
دستور حکیمان با این گیاه
سید اسماعیل جرجانی
شربت زرشک برای کبد گرم خودت
یک قاشق زرشک را با آب جوش دم کن یا در آب خنک بخیسان.
منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
محمد بن زکریای رازی
دمنوش انار دانه و زرشک برای گرمی کبد
یک قاشق انار دانه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه
سید اسماعیل جرجانی
دمنوش زرشک و شاه‌توت برای گرمی کبد
یک قاشق زرشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.
منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه