کبد و طحال · راهنمای آموزشی
زردی در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی
برای زردی در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما ریشه کاسنی، زرشک، ریواس، غافث و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. زردی چشم و پوست از سدد صفرا.
زردی در طب سنتی چیست؟
حکما یرقان را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. زردی چشم و پوست از سدد صفرا درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «زردی» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «یرقان» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ کبد و طحال بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای زردی
ریشه کاسنی (مزاج سرد و خشک): ریشه کاسنی در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و یرقان میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: ریشه کاسنی را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
زرشک (مزاج سرد و خشک): زرشک در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و یرقان سنتی میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: دانه قرمز ترش؛ زردآباش تلخ و کبدی است
ریواس (مزاج سرد و خشک): ریواس در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و یرقان سنتی میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: دمبرگ ترش کوهی؛ برگ پهناش استفاده نکن
غافث (مزاج گرم و خشک): غافث در قفسهٔ عطار و مفردات برای یرقان سنتی و اسهال میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: غافث را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی زردی
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ ریشه کاسنی را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق ریشه کاسنی را با آب جوش دم کن و سرپوش بگذار.
هشت تا ده دقیقه کافی است؛ جوش تند لعاب یا عطر را میبرد.
صاف کن. اگر تری میخواهی نبات کم، اگر صفرا است لیموی کم.
این دستور را برای یرقان فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ زردی
ابن سینا در قانون: «یرقان سددی را با تلطیف و فتح سدد، نه فقط با خنک مطلق.»
ابن سینا در قانون: «زرشک کبد گرم خراسان را بهتر از داروی غریب میشناسد.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای زردی روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای زردی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
سردی معده، اسهال و ضعف با ریشه کاسنی زیاد میشود. بارداری دوز دارویی نه.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای زردی چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد ریشه کاسنی را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
زردی در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «یرقان» آمده است و «زردی» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای زردی معروفتر است؟
ریشه کاسنی با مزاج سرد و خشک. ریشه کاسنی در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و یرقان میآید. مزاجش سرد و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای زردی در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب