هضم · راهنمای آموزشی
ترش کردن در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی
برای ترش کردن در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما آب برنج، آرد برنج، کتیرا، علک رومی نرم و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. صفرا یا حرارت معده.
ترش کردن در طب سنتی چیست؟
حکما حرقة المعده را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. صفرا یا حرارت معده درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «ترش کردن» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «حرقة المعده» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ هضم بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای ترش کردن
آب برنج (مزاج سرد و خشک): آب برنج در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و سوزش معده میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: لعاب پخت برنج سفید؛ غذا-دارو است
آرد برنج (مزاج سرد و خشک): آرد برنج در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و سوزش معده میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: آرد برنج را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
کتیرا (مزاج معتدل): کتیرا در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خشک و یبوست خشک میآید. مزاجش معتدل است. کاربرد در عطاری: نوار صمغ سفید؛ در آب سرد لعاب میدهد
علک رومی نرم (مزاج گرم و خشک): علک رومی نرم در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و سوزش معده سرد میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: علک رومی نرم را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی ترش کردن
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ آب برنج را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق آب برنج را با آب جوش دم کن و سرپوش بگذار.
هشت تا ده دقیقه کافی است؛ جوش تند لعاب یا عطر را میبرد.
صاف کن. اگر تری میخواهی نبات کم، اگر صفرا است لیموی کم.
این دستور را برای حرقة المعده فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ ترش کردن
ابن سینا در قانون: «آب یخ در حرارت معده گاهی آتش را میبندد و فساد نگاه میدارد.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای ترش کردن روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای ترش کردن باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
سردی معده، اسهال و ضعف با آب برنج زیاد میشود. بارداری دوز دارویی نه.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای ترش کردن چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد آب برنج را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
ترش کردن در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «حرقة المعده» آمده است و «ترش کردن» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای ترش کردن معروفتر است؟
آب برنج با مزاج سرد و خشک. آب برنج در قفسهٔ عطار و مفردات برای اسهال و سوزش معده میآید. مزاجش سرد و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای ترش کردن در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب
