سینه و حلق · راهنمای آموزشی
سرفه شبانه در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی
برای سرفه شبانه در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما مرزنجوش، مریمگلی، آویشن کوهی، آویشن شیرازی برگ و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. سرفه بعد خوابیدن از نزله یا خشکی.
سرفه شبانه در طب سنتی چیست؟
حکما سعال لیلی را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. سرفه بعد خوابیدن از نزله یا خشکی درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «سرفه شبانه» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «سعال لیلی» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ سینه و حلق بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای سرفه شبانه
مرزنجوش (مزاج گرم و خشک): مرزنجوش در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه و گرفتگی صدا میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: گل خشک معطر؛ با آویشن قاطی زمستانی است
مریمگلی (مزاج گرم و خشک): مریمگلی در قفسهٔ عطار و مفردات برای گلودرد و عرق زیاد میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: برگ خاکستری کرکدار؛ غرغره کلاسیک حلق است
آویشن کوهی (مزاج گرم و خشک): آویشن کوهی در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه و سرماخوردگی میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: وحشی تندتر از باغی است؛ کم بگذار
آویشن شیرازی برگ (مزاج گرم و خشک): آویشن شیرازی برگ در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه و خلط سینه میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: همان پادشاه دکان فارس؛ اسانساش تند است
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی سرفه شبانه
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ مرزنجوش را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق مرزنجوش را ده دقیقه آهسته دم یا بجوشان.
صاف کن و ولرم بنوش؛ عسل را روی جوش نریز.
روزی یکی دو بار، نه قوری پشت قوری.
این دستور را برای سعال لیلی فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ سرفه شبانه
محمد بن زکریای رازی در الحاوی: «خلط غلیظ را روان کن و راه خروج بده؛ حبس خلط سینه را تباه میکند.»
عقیلی خراسانی در مخزنالادویه: «عسل در سینه رطب معین است اگر تب محرقه نباشد.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای سرفه شبانه روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای سرفه شبانه باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
گرمی کبد، زخم معده و فشار بالا با مرزنجوش غلیظ احتیاط دارد. بارداری دوز آشپزی.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای سرفه شبانه چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد مرزنجوش را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
سرفه شبانه در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «سعال لیلی» آمده است و «سرفه شبانه» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای سرفه شبانه معروفتر است؟
مرزنجوش با مزاج گرم و خشک. مرزنجوش در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه و گرفتگی صدا میآید. مزاجش گرم و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای سرفه شبانه در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب