سینه و حلق · راهنمای آموزشی
سرفه خلطدار در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی
برای سرفه خلطدار در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما پیاز، زوفا، فراسیون، هل سیاه و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. سرفه با بلغم غلیظ که باید روان شود.
سرفه خلطدار در طب سنتی چیست؟
حکما سعال رطب را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. سرفه با بلغم غلیظ که باید روان شود درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «سرفه خلطدار» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «سعال رطب» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ سینه و حلق بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای سرفه خلطدار
پیاز (مزاج گرم و تر): پیاز در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرماخوردگی و ضعف اشتها میآید. مزاجش گرم و تر است. کاربرد در عطاری: طبقه تازه؛ شربت پیاز و عسل رسم قدیم سرفه است
زوفا (مزاج گرم و خشک): زوفا در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خلطدار و گرفتگی صدا میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: شاخه گلدار؛ تند است زیاده نسوزان
فراسیون (مزاج گرم و خشک): فراسیون در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خلطدار و خلط سینه میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: برگ کرکدار تلخ؛ خلط غلیظ را میبرد
هل سیاه (مزاج گرم و خشک): هل سیاه در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خلطدار و نفخ میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: غلاف تیره درشت؛ برای چای ماسالا و سینه
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی سرفه خلطدار
زوفا و شیرینبیان برای خلط چسبنده — علی بن عباس اهوازی، کاملالصناعه. تقطیع خلط بعد از تری؛ خشک را با زوفا تنها نسوزان.
شربت آویشن عسلی برای سرفه خلطدار — محمد بن زکریای رازی، قرن ۳ و ۴ هجری. رازی خلط غلیظ را با گرمی و عسل روان میکرد. تب بالا و کودک شیرخوار جدا حساب است.
زوفا را کم، شیرینبیان را بیست دقیقه بجوشان.
آویشن را آخر دم کن.
فشار خون بالا شیرینبیان را کم کن.
سخن حکیمان دربارهٔ سرفه خلطدار
محمد بن زکریای رازی در الحاوی: «خلط غلیظ را روان کن و راه خروج بده؛ حبس خلط سینه را تباه میکند.»
عقیلی خراسانی در مخزنالادویه: «عسل در سینه رطب معین است اگر تب محرقه نباشد.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای سرفه خلطدار روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای سرفه خلطدار باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
گرمی کبد، زخم معده و فشار بالا با پیاز غلیظ احتیاط دارد. بارداری دوز آشپزی.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای سرفه خلطدار چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد پیاز را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
سرفه خلطدار در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «سعال رطب» آمده است و «سرفه خلطدار» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای سرفه خلطدار معروفتر است؟
پیاز با مزاج گرم و تر. پیاز در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرماخوردگی و ضعف اشتها میآید. مزاجش گرم و تر است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای سرفه خلطدار در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب