کبد و طحال · راهنمای آموزشی
سنگ صفرا در طب سنتی؛ گیاهان و دمنوشهای کمکی

برای سنگ صفرا در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما راسن و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. درد زیر دنده راست. «سنگ صفرا» بیماری یا نشانهٔ جدی است؛ گیاه و دمنوش جایگزین دارو و آزمایش پزشک نیست.
سنگ صفرا در طب سنتی چیست؟
حکما حصاة المرارة را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. درد زیر دنده راست درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «سنگ صفرا» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «حصاة المرارة» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ کبد و طحال بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای سنگ صفرا
راسن (مزاج گرم و خشک): راسن در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خلطدار و ضعف هضم میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: راسن را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی سنگ صفرا
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ راسن را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق راسن را ده دقیقه آهسته دم یا بجوشان.
صاف کن و ولرم بنوش؛ عسل را روی جوش نریز.
روزی یکی دو بار، نه قوری پشت قوری.
این دستور را برای حصاة المرارة فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ سنگ صفرا
ابن سینا دارو را هم به مزاج بیمار و هم به مزاج بیماری میسنجد؛ اگر بیمار ضعیف است، گیاه ملایمتر انتخاب میشود.
عقیلی خراسانی میگوید هر مفرده را با مضرّتش بشناس و جایگزین را فقط وقتی به کار ببر که اصل در دسترس نیست.
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای سنگ صفرا روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای سنگ صفرا باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
گرمی کبد، زخم معده و فشار بالا با راسن غلیظ احتیاط دارد. بارداری دوز آشپزی.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای سنگ صفرا چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد راسن را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
سنگ صفرا در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «حصاة المرارة» آمده است و «سنگ صفرا» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای سنگ صفرا معروفتر است؟
راسن با مزاج گرم و خشک. راسن در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرفه خلطدار و ضعف هضم میآید. مزاجش گرم و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای سنگ صفرا در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب