کبد و طحال · راهنمای آموزشی
رژیم کبد چرب در طب سنتی؛ گیاهان و دمنوشهای کمکی
برای رژیم کبد چرب در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما گشنیز، قاصدک، صبر زرد، انار دانه و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. پرهیز. «رژیم کبد چرب» بیماری یا نشانهٔ جدی است؛ گیاه و دمنوش جایگزین دارو و آزمایش پزشک نیست.
رژیم کبد چرب در طب سنتی چیست؟
حکما گرمی کبد غذای تند را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. پرهیز درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «رژیم کبد چرب» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «گرمی کبد غذای تند» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ کبد و طحال بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای رژیم کبد چرب
گشنیز (مزاج سرد و خشک): گشنیز در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و جوش صورت میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: تخم زرد معطر؛ پودر کهنه تلخ میشود
قاصدک (مزاج سرد و خشک): قاصدک در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و یبوست صفراوی میآید. مزاجش سرد و خشک است. کاربرد در عطاری: جا و گل خشک؛ تلخِ صفرابر است
صبر زرد (مزاج گرم و خشک): صبر زرد در قفسهٔ عطار و مفردات برای یبوست و جوش میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: شیرابه تلخ عطاری؛ مسهل قوی است نه دمنوش عصر
انار دانه (مزاج سرد و تر): انار دانه در قفسهٔ عطار و مفردات برای گرمی کبد و تشنگی میآید. مزاجش سرد و تر است. کاربرد در عطاری: دانه ترش برای صفرا؛ شیرین جدا حساب است
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی رژیم کبد چرب
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ گشنیز را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق گشنیز را با آب جوش دم کن و سرپوش بگذار.
هشت تا ده دقیقه کافی است؛ جوش تند لعاب یا عطر را میبرد.
صاف کن. اگر تری میخواهی نبات کم، اگر صفرا است لیموی کم.
این دستور را برای گرمی کبد غذای تند فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ رژیم کبد چرب
محمد بن زکریای رازی در الحاوی: «شراب در تب و ضعف کبد سم است نه دارو.»
سید اسماعیل جرجانی در ذخیره: «صفرای سوزان را با تری و ترشی ملایم بنشان، نه با سرمای ناگهانی.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای رژیم کبد چرب روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای رژیم کبد چرب باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
سردی معده، اسهال و ضعف با گشنیز زیاد میشود. بارداری دوز دارویی نه.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای رژیم کبد چرب چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد گشنیز را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
رژیم کبد چرب در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «گرمی کبد غذای تند» آمده است و «رژیم کبد چرب» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای رژیم کبد چرب معروفتر است؟
گشنیز با مزاج سرد و خشک. گشنیز در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و جوش صورت میآید. مزاجش سرد و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای رژیم کبد چرب در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب