خواص گل بنفشه؛ دمنوش، روغن بنفشه و احتیاط‌ها

خواص گیاهان · 3 دقیقه مطالعه · ۲۵ مهر ۱۴۰۵

خواص گل بنفشه در طب سنتی برای سردرد و سرفه، طرز تهیهٔ دمنوش و روغن بنفشه، مقدار مصرف و موارد احتیاط برای کودکان و بارداری.

خواص گل بنفشه در طب سنتی ایران بیشتر با آرامش اعصاب، کمک به سردردهای ناشی از حرارت و خشکی، و نرم کردن سینه در سرفه‌های خشک گره خورده است. دمنوش گل و روغن موضعی دو شکل رایج مصرف‌اند. بنفشه درمان قطعی میگرن یا عفونت نیست و باید محتاطانه مصرف شود.

گل بنفشه چیست و کدام نوع خوراکی است؟

گل بنفشهٔ عطاری معمولاً گونهٔ معطر Viola odorata یا مخلوط گل‌های خشک بنفش‌رنگ است. همهٔ بنفشه‌های زینتی باغچه برای خوردن مناسب نیستند؛ بعضی ارقام تزئینی سمیت یا آفت‌کش دارند. فقط محصول خوراکی از عطاری معتبر بخرید.

صفحهٔ گل بنفشه و روغن بنفشه را ببینید. بوی گل اصل ملایم و شیرین است؛ بوی تند شیمیایی نشانهٔ اسانس مصنوعی است.

کاربرد بنفشه برای سردرد، سرفه و پوست

حکیمان بنفشه را سرد و مرطوب می‌دانستند و برای سردردهای گرم، بی‌خوابی خفیف و خشکی سینه به کار می‌بردند. روغن بنفشه را بعضی‌ها روی شقیقه و پشت گوش برای حس خنکی می‌مالند؛ این کار جایگزین مسکن نیست.

برای سرفه خشک دمنوش ملایم بنفشه گاهی با گل گاوزبان یا گل ختمی ترکیب می‌شود. اگر سردرد ناگهانی شدید، تاری دید یا سفتی گردن دارید، اورژانسی است و گیاه‌درمانی جایز نیست. راهنمای درمان خانگی سردرد را هم بخوانید.

• اعصاب و خواب: عطر و طبع سرد آن در فرهنگ عامه برای آرام‌شدن عصرگاهی استفاده می‌شود.
• سینه و گلو: موسیلاژ خفیف گل ممکن است خراش گلو را کم کند.
• پوست خشک: روغن موضعی برای خشکی پوست صورت در منابع سنتی آمده است.
• تبخیر حرارت: در دیدگاه سنتی برای مزاج‌های گرم مناسب‌تر از گیاهان تند است.

طرز تهیه دمنوش گل بنفشه

گل را نجوشانید تا رنگ و عطرش نسوزد. دم کوتاه کافی است. طعم باید ملایم و کمی گل‌مانند باشد، نه تلخ سوخته.

1. یک قاشق غذاخوری گل خشک را در قوری بریزید.
2. ۲۵۰ میلی‌لیتر آب جوشیدهٔ کمی خنک‌شده روی آن بریزید.
3. ۷ تا ۱۰ دقیقه دم کنید و صافی کنید.
4. در صورت تمایل با کمی عسل شیرین کنید؛ برای کودک زیر یک سال عسل ممنوع است.

روغن بنفشه؛ خوراکی یا مالیدنی؟

بیشتر روغن‌های بنفشهٔ بازار برای مصرف موضعی‌اند. روغن خوراکی فقط وقتی مجاز است که روی برچسب صریحاً خوراکی نوشته شده باشد. مالیدن روی پوست ملتهب باز یا زخم توصیه نمی‌شود.

مضرات و هشدارها

برای سردردهای تنشی بعد از کار با مانیتور، علاوه بر دمنوش، نور را کم کنید و گردن را حرکت دهید. بنفشه فقط یک قطعه از مراقبت است نه کل راه‌حل.

اگر با گل گاوزبان ترکیب می‌کنید، هر دو را کم بگیرید؛ گاوزبان در مصرف طولانی ملاحظات کبدی دارد و نباید هفته‌ها پشت سر هم بدون وقفه نوشیده شود.

روغن بنفشه را قبل از اولین استفاده روی تکهٔ کوچکی از پوست ساعد امتحان کنید. قرمزی و خارش یعنی حساسیت و باید مصرف موضعی را قطع کنید.

در هوای آلوده و فصل گرده، بعضی‌ها با بوی گل‌ها عطسه می‌کنند. اگر سابقهٔ آلرژی فصلی دارید، دمنوش را با مقدار خیلی کم شروع کنید.

مصرف زیاد ممکن است در بعضی افراد اسهال خفیف یا حالت سردی و کسالت بدهد. بنفشه جایگزین ارزیابی فشار خون، کم‌خونی یا مشکلات سینوسی در سردردهای تکرارشونده نیست.

خرید گل و روغن مرغوب

گل خشک باید رنگ بنفش طبیعی و بدون گرد خاکستری داشته باشد. روغن را در شیشهٔ تیره و دور از نور نگه دارید. اگر بعد از چند نوبت سردرد بهتر نشد، به‌جای افزایش مقدار گیاه، علت را با پزشک بررسی کنید.

ترکیب خانگی ملایم برای عصر: نصف قاشق بنفشه با نصف قاشق گل گاوزبان در یک فنجان، حداکثر چند شب پیاپی. طولانی‌مدت خودسرانه مصرف نکنید.