کم‌شیری در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی

کم‌شیری در طب سنتی چیست؟

حکما قلة اللبن را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه می‌سنجیدند. کاهش شیر از خشکی یا ضعف درمان را به قوت بیمار و فصل می‌دادند.

در عطاری به آن «کم‌شیری» می‌گویند و در کتاب‌های طب سنتی گاهی «قلة اللبن» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ زنان بررسی می‌کردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال می‌سنجیدند.

بهترین گیاهان دارویی برای کم‌شیری

شوید (مزاج گرم و خشک): شوید در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و کم‌شیری می‌آید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: تخم و سبزی خشک جدا؛ برای شیر تخم را دم کن

شنبلیله (مزاج گرم و خشک): شنبلیله در قفسهٔ عطار و مفردات برای کم‌شیری و ضعف هضم می‌آید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: دانه زرد لوزی؛ خیس کن تا تلخی کم شود

انیسون (مزاج گرم و خشک): انیسون در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و کولیک می‌آید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: دانه شیرین معطر؛ با رازیانه سبز عوضی نگیر

شقاقل (مزاج گرم و خشک): شقاقل در قفسهٔ عطار و مفردات برای ضعف و کم‌شیری می‌آید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: ریشه شیرین؛ وحشی تندتر است

طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی کم‌شیری

رازیانه و شنبلیله برای کم‌شیری — عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه. شیرآوری سنتی است؛ کم‌آبی و غم مادر را اول درست می‌کردند.

دمنوش شقاقل و یونجه برای کم‌شیری — بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب. دستور خودمصرفی از قفسهٔ زنان و شیر؛ کار دستی روی تن دیگری نیست.

سخن حکیمان دربارهٔ کم‌شیری

ابن سینا در قانون: «رازیانه شیر می‌افزاید و باد را از امعا می‌راند.»

عقیلی خراسانی در مخزن‌الادویه: «شنبلیله شیر می‌افزاید و بوی عرق را گاهی تند می‌کند.»

اشتباه‌های رایج در درمان خانگی

نسخهٔ دیگران را برای کم‌شیری روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.

دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیاده‌روی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم می‌کند.

چه زمانی برای کم‌شیری باید به پزشک مراجعه کرد؟

تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.

گرمی کبد، زخم معده و فشار بالا با شوید غلیظ احتیاط دارد. بارداری دوز آشپزی.

پرسش‌های پرتکرار