هضم · راهنمای آموزشی
کماشتهایی در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی
برای کماشتهایی در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما گزنه، هویج خشک، پسته، کما و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. سردی یا سودای غم.
کماشتهایی در طب سنتی چیست؟
حکما قلت شهوت طعام را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. سردی یا سودای غم درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «کماشتهایی» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «قلت شهوت طعام» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ هضم بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای کماشتهایی
گزنه (مزاج گرم و خشک): گزنه در قفسهٔ عطار و مفردات برای کماشتهایی و درد مفصل میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: برگ خشک بینیش؛ تازه پوست را میسوزاند
هویج خشک (مزاج گرم و تر): هویج خشک در قفسهٔ عطار و مفردات برای ضعف و سرفه خشک میآید. مزاجش گرم و تر است. کاربرد در عطاری: چپس خشک شیرین؛ قند دارد
پسته (مزاج گرم و خشک): پسته در قفسهٔ عطار و مفردات برای ضعف و کماشتهایی میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: دانه خندان تازه
کما (مزاج گرم و خشک): کما در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و ضعف هضم میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: صمغ زاگرس؛ تند و گوگردی
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی کماشتهایی
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ گزنه را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق گزنه را ده دقیقه آهسته دم یا بجوشان.
صاف کن و ولرم بنوش؛ عسل را روی جوش نریز.
روزی یکی دو بار، نه قوری پشت قوری.
این دستور را برای قلت شهوت طعام فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ کماشتهایی
ابن سینا در قانون: «هر که اشتهای صادق دارد و از سیری میپرهیزد، کمتر به دارو نیازمند است.»
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای کماشتهایی روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای کماشتهایی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
گرمی کبد، زخم معده و فشار بالا با گزنه غلیظ احتیاط دارد. بارداری دوز آشپزی.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای کماشتهایی چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد گزنه را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
کماشتهایی در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «قلت شهوت طعام» آمده است و «کماشتهایی» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای کماشتهایی معروفتر است؟
گزنه با مزاج گرم و خشک. گزنه در قفسهٔ عطار و مفردات برای کماشتهایی و درد مفصل میآید. مزاجش گرم و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای کماشتهایی در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب