هضم · راهنمای آموزشی
دلدرد در طب سنتی؛ علت، گیاه و دمنوش خانگی

برای دلدرد در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجیدند و بعد گیاه مناسب را دم میکردند؛ در این راهنما شوید، برگ شوید خشک، پونه کوهی، بابونه و روش تهیهٔ قدمبهقدم آن آمده است. پیچش از باد یا صفرا.
دلدرد در طب سنتی چیست؟
حکما مغص را از گرمی، سردی، خشکی، تری یا سدّه میسنجیدند. پیچش از باد یا صفرا درمان را به قوت بیمار و فصل میدادند.
در عطاری به آن «دلدرد» میگویند و در کتابهای طب سنتی گاهی «مغص» نوشته شده است. حکما آن را در دستهٔ هضم بررسی میکردند و درمان را به قوت بیمار و فصل سال میسنجیدند.
بهترین گیاهان دارویی برای دلدرد
شوید (مزاج گرم و خشک): شوید در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و کمشیری میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: تخم و سبزی خشک جدا؛ برای شیر تخم را دم کن
برگ شوید خشک (مزاج گرم و خشک): برگ شوید خشک در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و دلپیچه میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: برگ شوید خشک را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
پونه کوهی (مزاج گرم و خشک): پونه کوهی در قفسهٔ عطار و مفردات برای سرماخوردگی و دلپیچه میآید. مزاجش گرم و خشک است. کاربرد در عطاری: پونه کوهی را تازه و خوشبو از عطار بگیر؛ کهنه را برگردان.
بابونه (مزاج گرم و خشک): دمنوش زرد عطاری برای نفخ، دلپیچه و خواب راحت. کاربرد در عطاری: گل کامل بخر، نه پودر زرد بیبو. عطر سیب باید معلوم باشد.
طرز تهیهٔ دمنوش و دستور خانگی دلدرد
دستور ترکیبی مخصوصی ثبت نشده است؛ شوید را طبق مراحل زیر برای خودتان آماده کنید.
یک قاشق شوید را ده دقیقه آهسته دم یا بجوشان.
صاف کن و ولرم بنوش؛ عسل را روی جوش نریز.
روزی یکی دو بار، نه قوری پشت قوری.
این دستور را برای مغص فقط برای خودتان آماده کنید و بدون نظر پزشک به دیگران ندهید.
اگر نشانه تازه، شدید یا همراه با تب و تنگی نفس است، گیاه را کنار بگذارید و به پزشک مراجعه کنید.
سخن حکیمان دربارهٔ دلدرد
ابن سینا دارو را هم به مزاج بیمار و هم به مزاج بیماری میسنجد؛ اگر بیمار ضعیف است، گیاه ملایمتر انتخاب میشود.
عقیلی خراسانی میگوید هر مفرده را با مضرّتش بشناس و جایگزین را فقط وقتی به کار ببر که اصل در دسترس نیست.
اشتباههای رایج در درمان خانگی
نسخهٔ دیگران را برای دلدرد روی کودک یا سالمند تکرار نکنید.
دمنوش را پشت سر هم و پررنگ ننوشید؛ مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است. نبات و قند زیاد هم اثر دمنوش را کم میکند.
چه زمانی برای دلدرد باید به پزشک مراجعه کرد؟
تشخیص سنتی آموزشی است. بارداری، کودک و بیماری مزمن با پزشک.
گرمی کبد، زخم معده و فشار بالا با شوید غلیظ احتیاط دارد. بارداری دوز آشپزی.
پرسشهای پرتکرار
بهترین درمان خانگی برای دلدرد چیست؟
در طب سنتی اول گرمی یا سردی مزاج را میسنجند، بعد شوید را طبق دستور همین صفحه آماده میکنند. مقدار کم و منظم بهتر از زیادهروی است.
دلدرد در طب سنتی چه نامی دارد؟
در کتابهای طب سنتی بیشتر «مغص» آمده است و «دلدرد» نامی است که امروز بیشتر استفاده میشود.
کدام گیاه عطاری برای دلدرد معروفتر است؟
شوید با مزاج گرم و خشک. شوید در قفسهٔ عطار و مفردات برای نفخ و کمشیری میآید. مزاجش گرم و خشک است.
منبع این مطالب چیست؟
خواص گیاهان از کتابهای قانون ابن سینا، مخزنالادویه و تحفة المؤمنین گرفته شده است. روش دمکردن به زبان امروز بازنویسی شده و جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد.
آیا این دستور برای دلدرد در کودکان هم مناسب است؟
نه. به کودک داروی گیاهی تند یا مسهل قوی ندهید و برای شیرخوار بدون نظر پزشک هیچ دمنوشی آماده نکنید.
منابع این مطلب
ابن سینا — القانون فی الطب
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتابعقیلی خراسانی — مخزنالادویه
بازخوانی آموزشی از افعال و تدبیر همین کتاب؛ مقدار و ترتیب دمکردن برای خانه نوشته شده، نقل کلمه به کلمه از یک صفحه نیست.
قفسهٔ همین کتاب
این مطلب آموزشی است و جای تشخیص و نسخهٔ پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ · روش تهیهٔ مطالب